Description

Het Land van Beveren – Jaargang I, nr. 3 (1958)

bundelt een reeks historische en heemkundige bijdragen over het Waasland, met bijzondere aandacht voor Haasdonk, Nieuwkerken en Doel.

Centraal staat de uitvoerige biografie van Willem van Doornik, pastoor van Haasdonk (ca. 1534–1620). Aan de hand van zijn eigen registers – doop-, huwelijks- en overlijdensboeken, kerkslapers en handboekjes – wordt een levendig beeld geschetst van zijn pastorale werk tijdens een turbulente periode. Van Doornik documenteerde nauwgezet de gebeurtenissen tussen 1568 en 1584, waaronder de Beeldenstorm (1566), de Pacificatie van Gent (1576), de Spaanse invallen, de brand van de kerk van Haasdonk (26 oktober 1576) en de daaropvolgende plunderingen. Hij beschrijft hoe hij maandenlang in het geheim sacramenten toediende in omliggende dorpen zoals Burcht, Bazel, Kruibeke, Beveren, Meldert, Nieuwkerken, Temse, Tielrode, Elversele, Waasmunster, Hamme en zelfs Antwerpen. Zijn vlucht naar Gouda (1583–1584) en terugkeer na de herovering door Farnese vormen een dramatisch hoogtepunt. Het document bevat ook zijn testament (1614–1615), waarin hij talrijke legaten nalaat aan familie, armen en kerkelijke instellingen.

Een tweede bijdrage behandelt de prijzij in Nieuwkerken (17de–18de eeuw): de manier waarop gronden werden geschat voor belasting, pacht of overname. De prijzij weerspiegelde vruchtbaarheid, gebruik en opbrengst, en werd vastgesteld door landmeters en prijsmeesters. Molens kregen een aparte prijzij op basis van hun economische waarde.

Verder wordt aandacht besteed aan Cornelius Martinus Spaenhoven (Spanoghe), geboren te Doel in 1758, later boekdrukker, journalist, notaris en maire van Kallo onder het Franse bewind. Zijn levensloop illustreert de politieke en culturele dynamiek van de late 18de eeuw, inclusief de Brabantse Omwenteling en de opkomst van de Verlichting.

Tot slot volgen rubrieken over kringleven, aanwinsten voor bibliotheek en museum, ruildiensten met andere heemkundige kringen, adreswijzigingen en leestafelnotities. Deze secties tonen de actieve werking van de heemkundige kring en haar netwerk in Vlaanderen.